فیزیوتراپی پس از جراحیهای مفصل زانو یکی از اجزای حیاتی توانبخشی است که اهداف اولیه آن بازگرداندن عملکرد، بهبود تحرک، کاهش درد و جلوگیری از عوارض است.

فیزیوتراپی موثر پس از جراحیهای مفصل زانو نقش اساسی در دستیابی به بهبودی موفق دارد و بیماران را قادر می‌سازد به فعالیت‌های روزانه خود بازگردند و کیفیت کلی زندگی خود را بهبود بخشند.

بیشتر بخوانید : پارگی مینیسک زانو

مراحل فیزیوتراپی

۱٫ فاز فوری پس از عمل (روزهای ۱-۷)

اهداف:
درد و تورم را کنترل کنید
از محل جراحی محافظت کنید
حرکت ملایم را برای جلوگیری از سفتی شروع کنید

فعالیت ها:
کرایوتراپی: استفاده از کمپرس یخ برای کاهش تورم و درد.
ارتفاع: بالا نگه داشتن پا برای کاهش تورم.
فشرده سازی: استفاده از بانداژ یا لباس های فشرده.
تمرینات دامنه حرکتی (ROM): حرکات ملایم برای حفظ انعطاف پذیری مفاصل.
فعال سازی عضلات چهارسر ران و همسترینگ: تمرینات ساده مانند انقباضات ایزومتریک برای جلوگیری از آتروفی عضلانی.

۲٫ مرحله توانبخشی اولیه (هفته ۱-۴)

اهداف:
دامنه حرکت را افزایش دهید
تمرینات تقویتی را شروع کنید
بهبود توانایی تحمل وزن

فعالیت ها:
تمرینات رام غیرفعال و فعال: به تدریج دامنه حرکت را افزایش می دهد.
تمرینات تقویتی: روی عضلات چهارسر ران، همسترینگ و ساق پا تمرکز کنید. به عنوان مثال می توان به بالا بردن پاهای مستقیم و اسکات کوچک اشاره کرد.
آموزش راه رفتن: ابتدا از عصا یا واکر استفاده کنید، سپس با حداقل کمک به راه رفتن ادامه دهید.
تمرینات عملکردی: فعالیت هایی برای بهبود مهارت های زندگی روزمره، مانند جابجایی نشستن به ایستادن.

۳٫ مرحله متوسط ​​توانبخشی (هفته ۴-۱۲)

اهداف:
رام کامل را بازیابی کنید
بهبود قدرت و استقامت عضلات
تقویت تعادل و حس عمقی

فعالیت ها:
تمرینات تقویتی پیشرفته: لانژ، پرس پا، و استپ‌آپ.
آموزش تعادل و حس عمقی: استفاده از تخته های تعادل و تمرینات ثبات.
آموزش مداوم راه رفتن: انتقال به راه رفتن بدون کمک و بهبود الگوهای راه رفتن.
آب درمانی: برای تمرینات تقویتی و حرکتی کم تاثیر مفید است.

۴٫ مرحله توانبخشی پیشرفته (ماه ۳-۶)

اهداف:
به سطح فعالیت قبل از جراحی برگردید
قدرت و انعطاف پذیری را افزایش دهید
جلوگیری از عود آسیب

فعالیت ها:
تمرینات ویژه ورزشی: برای ورزشکاران، تمرینات متناسب با ورزش آنها.
تمرینات با ضربه زیاد: در صورت لزوم، مانند دویدن یا پلایومتریک.
تست عملکردی: برای ارزیابی آمادگی برای بازگشت به کار یا ورزش.

نقش فیزیوتراپی پس از جراحیهای مفصل زانو

فیزیوتراپی یک عنصر ضروری در روند بهبودی پس از جراحی مفصل زانو است. نقش آن طیف وسیعی از اهداف را در بر می گیرد که با هدف بازیابی توانایی های عملکردی بیمار و افزایش کیفیت کلی زندگی آنها انجام می شود از جمله :

۱٫ مدیریت درد
مداخله اولیه: فیزیوتراپیست ها از تکنیک های مختلفی مانند سرما درمانی، تحریک الکتریکی و درمان دستی برای کاهش درد پس از عمل استفاده می کنند.
آموزش: به بیماران راهبردهای مدیریت درد، از جمله استفاده از داروها و اهمیت استراحت و موقعیت مناسب آموزش داده می شود.

۲٫ کاهش تورم و التهاب
فشرده سازی و بالا بردن: تکنیک هایی مانند استفاده از لباس های فشرده و بالا بردن پا به کاهش تورم کمک می کند.
تخلیه لنفاوی دستی: تکنیک های ماساژ تخصصی می تواند تورم بعد از عمل را کاهش دهد.

۳٫ بازیابی دامنه حرکت (ROM)
تمرینات حرکتی غیرفعال و فعال: در ابتدا حرکات غیرفعال توسط فیزیوتراپیست برای جلوگیری از سفتی انجام می شود. به تدریج، بیماران به انجام حرکات فعال برای بازیابی انعطاف پذیری تشویق می شوند.
تجهیزات حرکت غیرفعال پیوسته (CPM): این دستگاه‌ها را می‌توان در مراحل اولیه برای حفظ حرکت آرام مفصل زانو مورد استفاده قرار داد.

۴٫ تقویت عضلات
فعال سازی زودهنگام: تمرینات ساده مانند انقباضات ایزومتریک عضله چهارسر ران و همسترینگ برای جلوگیری از آتروفی عضلانی زودهنگام معرفی می شوند.
تمرینات مقاومتی پیشرونده: تمرینات برای ایجاد قدرت در عضلات اطراف مفصل زانو چالش برانگیزتر می شوند.

بیشتر بخوانید : فیزیوتراپی آرتروز زانو

دیگر نقش های فیزیوتراپی پس از جراحیهای مفصل زانو

۵٫ بهبود تحرک و عملکرد
آموزش راه رفتن: فیزیوتراپیست ها در ابتدا با کمک وسایلی مانند عصا یا واکر و بعداً به طور مستقل به بیماران کمک می کنند تا نحوه صحیح راه رفتن را دوباره بیاموزند.
آموزش عملکردی: فعالیت ها برای بهبود مهارت های زندگی روزمره مانند بالا رفتن از پله ها، نشستن و ایستادن طراحی شده اند.

۶٫ افزایش تعادل و حس عمقی
تمرینات تعادلی: تکنیک هایی مانند استفاده از تخته های تعادلی و تمرینات پایداری به بهبود تعادل و حس عمقی (آگاهی از وضعیت مفصل) بیمار کمک می کند.
تمرینات هماهنگی: این تمرینات تضمین می کند که بیمار هماهنگی و کنترل مناسب بر حرکات زانو را به دست می آورد.

۷٫ پیشگیری از عوارض
ورزش های گردش خون: فعالیت هایی برای تقویت گردش خون و جلوگیری از لخته شدن خون، در مراحل اولیه پس از جراحی ضروری است.
آموزش: فیزیوتراپیست ها برای جلوگیری از عوارضی مانند عفونت یا آسیب مجدد، راهنمایی هایی را در مورد اقدامات ایمن ارائه می دهند.

۸٫ تسهیل بازگشت به فعالیت های روزانه و ورزش
برنامه های توانبخشی متناسب: بسته به سبک زندگی و اهداف بیمار، فیزیوتراپیست ها برنامه های سفارشی سازی شده ای را برای اطمینان از بازگشت ایمن و موثر به فعالیت های روزانه، کار و ورزش در نظر می گیرند.
تمرینات ویژه ورزشی: برای ورزشکاران، تمرینات و تمرینات آماده سازی خاصی طراحی شده است تا آنها را برای بازگشت به ورزش خود آماده کند.