سندرم پیریفورمیس یک اختلال عصبی عضلانی است که زمانی رخ می دهد که عضله پیریفورمیس، واقع در ناحیه باسن، عصب سیاتیک را فشرده می کند. این وضعیت می تواند منجر به درد، سوزن سوزن شدن و بی حسی در باسن و در امتداد مسیر عصب سیاتیک که از پایین ران پایین و داخل ساق پا پایین می آید، شود. سندرم پیریفورمیس پیچیده است که اغلب با طیفی از علائم مشخص می‌ شود که با سایر بیماری‌ ها مانند رادیکولوپاتی کمری، فتق دیسک کمر و تنگی کانال نخاعی همپوشانی دارند.

عضله پیریفورمیس یک عضله صاف و نوار مانند است که در باسن نزدیک بالای مفصل ران قرار دارد. این عضله مهمی است که به چرخش مفصل ران کمک می کند و ساق و پا را به سمت بیرون می چرخاند. ماهیچه از قسمت قدامی ساکروم، به ویژه مهره های دوم تا چهارم خاجی، و رباط ساکروتوبروس منشاء می گیرد. از طریق سوراخ سیاتیک بزرگتر از لگن خارج شده و به مرز فوقانی تروکانتر بزرگ استخوان ران وارد می شود.

عصب سیاتیک بزرگترین و طولانی ترین عصب بدن انسان است که از قسمت پایین کمر به سمت پشت هر پا کشیده می شود. از اعصاب نخاعی L4 تا S3 سرچشمه می گیرد و در بیشتر افراد از زیر عضله پیریفورمیس عبور می کند. با این حال، در برخی تغییرات آناتومیکی، عصب می تواند از داخل یا بالای عضله عبور کند و آن را مستعد فشرده سازی توسط عضله پیریفورمیس کند.

علائم سندرم پیریفورمیس می تواند بسیار متفاوت باشد، اما به طور معمول شامل موارد زیر است:

درد باسن: درد اغلب در باسن موضعی است و می تواند ماهیت عمیق و دردناکی داشته باشد.
انتشار درد: درد می‌تواند از پشت ران، ساق پا و پا منتشر شود و مسیر عصب سیاتیک را دنبال کند.
بی حسی و سوزن سوزن شدن: بیماران ممکن است در طول مسیر عصب دچار بی حسی، گزگز، یا احساس سوزش شوند.
مشکل در نشستن: نشستن طولانی مدت می تواند علائم را تشدید کند و بیماران اغلب مشکل در نشستن راحت یا تغییر موقعیت مکرر را توصیف می کنند.
محدوده حرکت محدود: حرکات مفصل ران، به ویژه چرخش داخلی و اداکشن، می تواند دردناک و محدود باشد.

دلایل سندرم پیریفورمیس

سندرم پیریفورمیس زمانی رخ می دهد که عضله پیریفورمیس عصب سیاتیک را تحریک یا فشرده می کند. این ممکن است به دلایل مختلف رخ دهد:

اسپاسم عضلانی: اسپاسم در عضله پیریفورمیس می تواند مستقیماً عصب سیاتیک را تحت فشار قرار دهد.
هیپرتروفی عضلانی: بزرگ شدن عضله پیریفورمیس، اغلب به دلیل استفاده بیش از حد یا تغییرات جبرانی، می تواند بر عصب سیاتیک فشار وارد کند.
تغییر موقعیت: همانطور که گفته شد، تغییرات موضعیت که در آن عصب سیاتیک از عضله پیریفورمیس یا بالای آن عبور می کند، می تواند خطر فشردگی عصب را افزایش دهد.
التهاب و بافت اسکار: التهاب یا تشکیل بافت اسکار در عضله پیریفورمیس یا ساختارهای اطراف آن می تواند منجر به گیر افتادن عصب سیاتیک شود.

عوامل متعددی می توانند در ایجاد سندرم پیریفورمیس نقش داشته باشند:

تروما: ضربه مستقیم به باسن، مانند زمین خوردن یا آسیب بلانت، می تواند باعث التهاب و اسپاسم عضله پیریفورمیس شود.
آسیب های ناشی از استفاده بیش از حد: فعالیت های تکراری که شامل نشستن طولانی مدت، دویدن، یا بالا رفتن از پله ها می شود، می تواند منجر به استفاده بیش از حد از عضله پیریفورمیس شود.
ناهنجاری های ساختاری: تفاوت های آناتومیکی مادرزادی یا اکتسابی می تواند افراد را مستعد فشار عصبی کند.
جراحی هیپ یا لگن: اعمال جراحی در ناحیه لگن یا لگن می تواند منجر به تشکیل بافت اسکار و متعاقب آن گیر افتادن عصب شود.
اختلالات عصبی: شرایطی که بر کنترل و هماهنگی عضلات تأثیر می گذارد می تواند منجر به تغییرات جبرانی در عملکرد عضلانی شود که به سندرم پیریفورمیس منجر می شود.

درمان با فیزیوتراپی

فیزیوتراپی موثرترین روش در مدیریت علائم سندرم پیریفورمیس است که با مراجعه به کلینیک فیزیوتراپی مونا در کرج می توانید از آن بهره مند شوید.

فیزیوتراپی با استفاده از ترکیبی از تمرینات درمانی (کششی و تقویتی )، درمان دستی، لیزر، شاک ویو، درای نیدلینگ ، الکتروتراپی و آموزش بیمار نقش مهمی در درمان سندرم پیریفورمیس دارد.

تمرینات کششی
تمرینات کششی عضله پیریفورمیس را برای کاهش تنش و کاهش فشار روی عصب سیاتیک هدف قرار می دهد.

تمرینات تقویتی
تقویت عضلات اطراف لگن و لگن می تواند به حمایت از عضله پیریفورمیس کمک کرده و احتمال تحریک را کاهش دهد.

درمان دستی
فیزیوتراپیست ها از تکنیک های عملی و منوال تراپی برای کاهش تنش عضلانی و بهبود تحرک استفاده می کنند.

الکتروتراپی
انواع مختلفی از الکتروتراپی را می توان برای کاهش درد و التهاب استفاده کرد، از جمله:

• TENS (تحریک الکتریکی عصب از طریق پوست): استفاده از جریان های الکتریکی با ولتاژ پایین برای تسکین درد.
• اولتراسوند تراپی: استفاده از امواج صوتی برای بهبود بافت و کاهش اسپاسم عضلانی.

آموزش وضعیتی
فیزیوتراپیست ها برای جلوگیری از تشدید عضله پیریفورمیس به بیماران در مورد وضعیت و مکانیک بدن مناسب آموزش می دهند. این شامل:

تنظیمات ارگونومیک: مشاوره در مورد روش های صحیح نشستن، ایستادن و بلند کردن بدن.
اصلاح فعالیت: تنظیم فعالیت های روزانه که ممکن است به سندرم پیریفورمیس کمک کند.

لیزر و شاک ویو
درمان با لیزر پرتوان و شاک ویو نقش موثری در تسکین درد و تسریع بهبودی دارد.

گرما و سرما درمانی
اعمال گرما می تواند به شل شدن عضله پیریفورمیس و افزایش جریان خون کمک کند، در حالی که سرما درمانی می تواند التهاب و درد حاد را بی حس کند. جایگزینی بین گرما و سرما درمانی ممکن است تسکین بیشتری ایجاد کند.

طب سوزنی و سوزن خشک
این تکنیک ها شامل قرار دادن سوزن های ظریف در پوست و عضله برای کاهش درد و آزاد کردن گره های عضلانی است.